Coordenadas 420

Fecha de subida 5 de abril de 2021

Fecha de realización abril 2021

-
-
255 m
5 m
0
4,8
9,7
19,38 km

Vista 47 veces, descargada 5 veces

cerca de Berdoyas, Galicia (España)

Traballo realizado sobre as publicacións de Patrimonio Galego:(http://patrimoniogalego.net/).
Moncho Gándara: (https://www.facebook.com/moncho.gandaramartinez.7 ).
( https://www.quepasanacosta.gal/author/moncho-gandara).

Seminario de Estudios do Noroeste: (http://semescom.gal/).

Colectivo A Rula: (https://colectivoarula.com/).

Asociación Parroquial de Berdoias. (https://www.facebook.com/Asociacion-Parroquial-De-Berdoias-212724922221849/).


PATRIMONIO de BERDOIAS Norte
• A Bouza.pdf. (http://www.caminador.es/wp-content/uploads/A-Bouza.pdf)
• Boallo.pdf. (http://www.caminador.es/wp-content/uploads/Boallo.pdf)
• Pedra do Frade.pdf. (http://www.caminador.es/wp-content/uploads/Pedra-do-Frade.pdf)
• Rego dos Podres.pdf. (http://www.caminador.es/wp-content/uploads/Rego-dos-Podres.pdf)
• Sta. Cristiña.pdf. (http://www.caminador.es/wp-content/uploads/STA-CRISTINA.pdf)



PATRIMONIO de BERDOIAS Sur. (https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/vmlg-16-patrimonio-de-berdoias-sur-71073552)
• Berdoias.pdf: (http://www.caminador.es/wp-content/uploads/Patrimonio-de-Berdoias.pdf)
Refugio libre

Albergue e Local Social. INFO de Berdoias



Albergue e local social de Berdoias
Coordinates (lat,lon): 43.056036,-9.085551

Centro Municipal de Berdoias. Paquita +34 655 04 57 35
INFO BERDOIAS. (http://viamarianalusogalaica.eu/patrimonio-en-a-coruna/). (https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/vmlg-17-patrimonio-de-berdoias-norte-69556257).
Sitio religioso

Cruceiro de Berdoias



Moncho Gándara Martínez

https://www.facebook.com/moncho.gandaramartinez.7/posts/158429559170405

O CRUCEIRO PROCESIONAL DO ADRO.
Ubicado, fronte a fachada da igrexa, na zona oeste do adro. Ten unha plataforma cuadrangular de tres banzos, un pequeno pedestal e un pousadoiro a carón. No seu varal octogonal ten esculpida en relevo unha figura de S. Pedro. O cruceiro remata nunha cruz con figuras primitivistas: dun Cristo crucificado e dunha Piedade.
Xosé María Lema, despois de diversas consideracións, aventura a posible datación do cruceiro no século XVIII. Deste mesmo autor, presidente do Seminario de Estudos Comarcais, proceden datos deste texto, así como as fotografías cedidas relativas á bóveda, á clave, inscrición, arco, e esculturas.

Catalogouno Xose Troiano

Cruceiro de tipo crucifixo con plataforma cuadrangular e pedestal cubico cunhas inscricions ilexibles. O seu varal e octogonal e a un terzo ten a imaxe de San Pedro. O seu capitel, cilíndrico, conten astragalo circular e liso, abaco, lados curvos e vertices achafranados, volutas e cabezas de anxo con as. O capitel parece que foi reparado con pezas de ferro. A cruz, cuadrangular, ten brazos achafranados e remates florenzados con boton central. Polo anverso da mesma represéntase unha imaxe de Cristo crucificado con tres cravos inclinando un pouco a cabeza cara a dereita con coroa de espinhas. Enriba da cabeza ten a cartela coa lenda INRI. As mans, abertas, e o pano de pureza anoado á esquerda. Polo reverso ten a Piedade sobre unha peanha dun anxo con as. A cruz está un pouco ladeada cara a dereita. Todo o cruceiro e de granito
FICHA COMPLETA (http://patrimoniogalego.net/index.php/12376/2012/01/cruceiro-de-berdoias/)




Sitio religioso

Igrexa de San Pedro de Berdoias



Moncho Gándara Martínez.

(https://www.facebook.com/moncho.gandaramartinez.7/posts/158429559170405)

A construción de finalidade relixiosa máis emblemática é a igrexa de Berdoias que, a partir do século XVII, sustituíu á antiga igrexa parroquial, hoxe desaparecida, ubicada no lugar de Grixoa.
Consta esta igrexa de Berdoias dunha nave de planta de salón que comunica coa capela maior, cadrada, mediante un arco campanel sobre piares. Esta capela está cuberta por unha bóveda de cruzaría nervada e estrelada, con cinco claves. Precisamente na clave central figura o anagrama co nome de Alonso de Lema II , o fidalgo que mandou construír a capala maior en 1617, como aparece tamén nunha inscrición dun muro exterior.
A fachada da igrexa, edificada a mediados do século XIX, está presidida, enriba da porta, por unha escultura pétrea de San Pedro, o patrón da parroquia, e sobre todo por unha esvelta torre-campanario, de tipoloxía barroca, rematada por un tambor octogonal e unha lanterna.

Igrexa de San Pedro de Berdoias
Manuel Rial

(http://patrimoniogalego.net/index.php/6823/2011/10/igrexa-de-san-pedro-de-berdoias/)

Inclúe cruceiro e imaxe da Virxe da O. Ademais a igrexa parroquial antiga era de Santa María e estaba no lugar de Grixoa.









Punto de información

Eira e Casa do Chibarra

Eira e Casa do Chibarra
Puente

Pontella. Caminho das Carreixas



Camiño das Carreixas. tramo empedrado no que, como solución ós problemas de tránsito no inverno, se reserva, nalgún tramo, un paso máis elevado, e polo tanto enxoito, para o paso da xente. As Carreixas aínda conserva tamén algún tramo de empedrado no chan.

a. Pontella das Carreixas no Rego de Berdoias.

A Pontella rural das CARREIXAS, de 3 ollos , ten de machóns ou piares de apoio unhas antas colocadas de canto en sentido vertical, e que sosteñen os pontillóns que conforman os seu chan.
Muiño do Gandiño

Nas beiras do rego de Berdoias e nas doutros regatos, así coma no tramo do río Castro que atravesa a parroquia, atopamos, na actualidade, un total 21 MUÍÑOS hidráulicos, xa ningún deles en funcionamento, e, a maioría, nun estado ruínoso.
Os muíños, esas arquitecturas do pan, uns de propiedade privada e outros veciñais, son construcións de transformación de gran, de muros de cachotería, con teitos de tella ou pedra. Pequenos muíños de río, rego ou de regato, de canle ou de cubo, todos dunha soa moa para moer o millo- tan só había un muìño para moer trigo- e que funcionaban todo o ano, agás os 6 muíños de regato que había, que o facían só nas épocas máis chuviosas.
Polo seu mellor grado de consrvación podemos nomear tres muíños de rego ou de rio: o do Chibarra, o que se conserva máis completo; o do Gandiño e o da Grabiela, os tres a carón do rego de Berdoias, e ubicados moi preto da Vía Mariana.

c. Muíño do Chibarra, O máis completo e mellor conservado de Berdoias

d. Muíño da Grabiela
POSICION: 43.06103, -9.08856







Ruinas

Muiños do Rego de Berdoias

Muiño do Chibarra POSICION: (43.0614, -9.0844)
Muíño da Grabiela. POSICION: (43.06103, -9.08856)
Muiño do Gandiño. POSICION: (43.06131, -9.08578)
Nas beiras do rego de Berdoias e nas doutros regatos, así coma no tramo do río Castro que atravesa a parroquia, atopamos, na actualidade, un total 21 MUÍÑOS hidráulicos, xa ningún deles en funcionamento, e, a maioría, nun estado ruínoso. Os muíños, esas arquitecturas do pan, uns de propiedade privada e outros veciñais, son construcións de transformación de gran, de muros de cachotería, con teitos de tella ou pedra. Pequenos muíños de río, rego ou de regato, de canle ou de cubo, todos dunha soa moa para moer o millo- tan só había un muìño para moer trigo- e que funcionaban todo o ano, agás os 6 muíños de regato que había, que o facían só nas épocas máis chuviosas. Polo seu mellor grado de consrvación podemos nomear tres muíños de rego ou de rio: o do Chibarra, o que se conserva máis completo; o do Gandiño e o da Grabiela, os tres a carón do rego de Berdoias, e ubicados moi preto da Vía Mariana.
Punto de información

BOALLO


..(http://www.caminador.es/wp-content/uploads/Boallo.pdf)..
BOALLO é o lugar máis occidental da parroquia, limita co concello de Muxía, e acompaña, moi pretiño pola esquerda, o remate do tramo da Vía Mariana que discorre dentro dos lindes do concello de Vimianzo, e que se dirixe cara Muxía.
Neste pequeno lugar pode apreciarse unha abundante e variada riqueza patrimonial
AS EIRAS DE BOALLO
Recopiláronse en toda a parroquia un total de 35 EIRAS que, numericamente, por lugares, quedan como segue: Berdoias 8 eiras, Romar 5, Boallo 5, Grixoa 4, A Casanova 4, Pedra do Frade 3, Sta. Cristiña 3, O Rego dos Podres 2 e O Petón 1.
Consérvanse dúas eiras terreas e veciñais (unha en Grixoa e outra na Casanova) pero a gran maioría das da parroquia son eiras empedradas e privadas, de formas: cuadrangulares, circulares, ou mixtas.
Casi todas son de chans enlousados e mesmo en tres eiras, nun exemplo de adaptación ó medio, proveñen de terreos rochosos, aplanados in situ (a eira de Rúa na Casanova, a da Gaia na Pedra do Frade, e a do Varelo en Grixoa).
Os bordos perimetrais de moitas das eiras son sólidos- con máis de 1 m de altura e máis de 0,50 m de ancho- e están compostos por valados de cachotería, completados con lousas en parte da súa cara interior, ou combinados, nalgúns casos, con tramos de antas chantadas no chan.
Dentro das 35 eiras, aínda que hai unhas oito que están incompletas e mais tres moi modificadas, chama poderosamente a atención o máis que aceptable estado de conservación da maioría delas, que aínda seguen a ser protagonistas de espazos máxicos, singulares e únicos.
(https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/vmlg-17-patrimonio-de-berdoias-norte-69556257)
Puente

VA PEDROSO



Vao Pedroso
VAO PEDROSO
a. Pasadoiro de Escada no Va Pedroso. A carón do camiño que vai de Berdoias a Boallo, polo que discorre hoxe a Vía Mariana, moi pretiño da ponte do Va Pedroso e das alvarizas de Francisco, atopamos un singular en enxeñoso pasadoiro que, pola parte do camiño, tén unha estrutura de pedra á que se lle acoplan dous banzos de madeira a xeito dunha escada. E por dentro do valado, o mesmo pasadoiro ten habilitados dous ocos na parede para colocar os pés.

b. A PONTELLa DO VA PEDROSO, no camiño de Berdoias-Boallo, apoiada sobre 6 machóns ou cepas, que son os piares de cachotería que sosteñen os pontillóns lonxitudinais do chan da ponte, e sobre os que se asentan outras pedras irregulares. As cepas ou machóns están apuntados e algo redondeados, sobresaíndo augas arriba para facilitar unha mellor circulación da auga. No medio de cada un dos 5 ollos ou boquetes hai colocadas unhas estreitas laxes verticais para dificultar a posible obstrución no interior da ponte. Aínda así, as fortes enchentes e o abandono na limpeza deixaron danado este importante e singular paso. POSICION: 43.06567, -9.09072.
Pontella do Va Pedroso, augas arriba e augas abaixo

c. Muiño do Frances

Muíño do Francés no va Pedroso, en estado ruinoso
POSICION: 43.06643, -9.09018.

- Outra Alvariza En Boallo, nunha estrema dunha finca privada que limita coa Vía Mariana. É tamén unha construción aberta, e de planta en L. Na actualidade, en deficiente estado de conservación, pero que aínda se poden apreciar a súa forma e algunhas marquesiñas onde se instalaban as colmeas.










Ruinas

Lacenas do Francisco



d. AS DÚAS ALVARIZAS DE FRANCISCO, en Boallo, construcións ubicadas nun monte, preto do lugar e da ponte do Vao Pedroso, e mesmo a carón da Vía Mariana Luso-Galaica. Unha das dúas alvarizas é cerrada, de planta cadrada, e só conserva en bo estado o seu muro perimetral. A outra alvariza é aberta, de planta en L, e que aínda mantén boa parte das marquesiñas de pedra, esa sucesión de espazos cubertos por laxes pousadas en cepas verticais, e que daban acobillo e proteción ás colmeas.

Sitio religioso

Cruz da Pedra do Frade



AS CRUCES DE PEDRA DO FRADE: unha delas, coa plataforma dun penedo natural, ten como lenda asociada a dun monxe devorado por lobos neste lugar, cando ía de camiño polo monte cara o mosteiro de Moraime.

POSICION: 43.073525, -9.092644. (https://goo.gl/maps/uMpxxCezsTamSaVD9)

Segundo a tradición popular, este cruceiro fíxose na honra dun frade que se refuxiou infrutuosamente no alto da pedra que se ve na imaxe para evita-lo ataque dos lobos, pero alí foi devorado e sinalouse o lugar cunha cruz que da nome a unha pequena aldea cercana (a cal tamén ten un cruceiro). Atópase ao pe do percorrido da Vía Mariana
Cruz da Pedra do Frade (Roberto Roget)
Segundo a tradición popular, este cruceiro fíxose na honra dun frade que se refuxiou infrutuosamente no alto da pedra que se ve na imaxe para evita-lo ataque dos lobos, pero alí foi devorado e sinalouse o lugar cunha cruz que da nome a unha pequena aldea cercana (a cal tamén ten un cruceiro). Atópase ao pe do percorrido da Vía Mariana
Inclúe "lenda de lobos": Segundo a tradición popular, un frade buscou refuxiarse dos lobos enriba da pedra, infrutuosamente, sinalándose o lugar coa cruz.

Xose Troiano


Tradicion oral: Este cruceiro construiuse a partires da morte dun frade que ia polo caminho real con direccion a Muxia. Ali foi asaltado por uns ladrons que lle deron morte. A partires dese intre, o peton empezou a chamarse "A pedra do Frade".

Cruceiro de tipo "De Cruz" sen plataforma nen pedestal. A cruz e cuadrangular con chafrans e comezando en cadrado. Esta encravada nun peton a beira do antigo caminho real de Vimianzo a Muxia. A cruz e de granito cun estado regular de conservacion.
Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96162)

Sitio religioso

Cruceiro de Suxo



Foto de Cruceiro de Suxo


Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo” con plataforma cuadrangular de dous chanzos e pedestal cuadrangular achafranado. O varal é octogonal comezando e rematando en cadrado. Ten un capitel cuadrangular moldurado e cunhas figuras a modo de greca de dentes. A súa cruz é cuadrangular e polo anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos e as mans abertas. Ten a cabeza ergueita sen coroa e cun pergamiño coas siglas “INRI”. Polo reverso da cruz fica a Virxe en actitude de orar cos dedos das mans entrelazados e sobre unha peaña. O cruceiro é todo de granito cun bo estado a regular de conservación.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=47265)

Sitio religioso

CRUCEIRO da CAPELA do PILAR



Cruceiro da Capela do Pilar

Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo” con plataforma cuadrangular de tres chanzos e pedestal cuadrangular achafranado. O varal é cadrado achafranado que leva un capitel cuadrangular moldurado con cabezas de anxos con ás. A súa cruz é cuadrangular, estando rota polo brazo dereito mirando cara o reverso. Polo anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos e as mans abertas. Inclina a cabeza cara adiante e á dereita cunha coroa de espiñas e un pergamiño coas siglas “INRI”. O seu pano de pureza vai anoado á dereita. Polo reverso da cruz fica a Virxe en actitude de orar cos dedos das mans entrelazados. O cruceiro é todo de formigón cun bo estado a regular de conservación.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=47258)

Sitio religioso

Capela do Pilar



Inclúe cruceiro.
Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Igrexa dunha soa nave, con dúas xanelas rectangulares cos muros caleados pola cara norte. O teito esta cuberto a dúas augas con tella curva do país. A fachada pricipal e moi sinxela, cun esquema pentagonal. Nela destaca a porta rectangular que sobresae lixeiramente do plano da fachada. Na doela central da porta ten unha cruz patada, en relevo. Nun perpiaño superior ten gravada a data de construcción da igrexa: 1913. Máis arriba, ábrese unha xanela rectangular e rompendo o vértice do pincho, un pequeno corpo rectangular que serve de base á espadana. Esta posúe dous corpos, un inferior con dous arcos de medio punto apoiados sobre piares que acollen ás campás, coroado cun friso sinxelo onde se apoian os remates do corpo superior que están formados por tres acroterios: Un central con bóla e coroado cunha cruz de pedra e flanqueado por dous piramidais.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=49754)

Sitio religioso

Cruceiro de Castelo



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo De Crucifixo con plataforma cadrangular de tres chanzos e pedestal cadrangular rematado cunha roda moldurada, ademais ten unha caveira coas tibias en X. O varal é octogonal disminuíndo cara o capitel cilíndrico decorado con diversas caras de anxos. A súa cruz é cadrangular cos brazos achafranados e rematados con frores. No remate esquerdo está rota a flor. Polo anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos e as mans pechadas. Inclina a cabeza cara á dereita cunha coroa de espiñas e unha cartela copas siglas INRI. O pano de pureza teno anoado á dereita. Polo reverso fica a Inmaculada cos dedos das mans entrelazados. Ten á lúa ós seus pés sobre unha peaña dun anxo con ás. O cruceiro é todo de granito cun mal estado de conservación.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=24893)

Sitio religioso

Peto de Animas de san Isidro



Catalogouno Xose Troiano.
Peto de ánimas situado no muro norte da capela de San Isidro, formado por unha base rectangular de bos perpiaños. Dous perpiaños a cada lado da base formando a fornela tapada por un bloque piramidal con molduras e coroada por unha cruz cuadrangular e cos brazos en chafráns. Dentro da fornela, unha pedra cunhas imaxes de tres ánimas. Todo o conxunto está feito de granito cun moi bo estado de conservación.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=47189)
Sitio religioso

Capela de San Isidro



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Capela de planta basilical cunha soa nave, e unha capela maior de reducidas dimensións, con teito a dúas augas de tella curva do país. A nave ten unha porta lateral polo muro norte e outra entrada pola sancristía polo muro sur. Nos muros laterais tan son ten unha xanela cadrada no muro sur da sancristía o carón da porta lateral. No eixo da fachada, de traza pentagonal, de abaixo arriba temos a portada principal, con porta alintelada situada a cinco chanzos do chan e cun pasamáns a cada lado das escaleiras, todo de granito, cunha imaxe dun anxo con ás e unha cruz na parte superior onde ten inscrito na pedra o ano da igrexa flanqueando a dita imaxe, “1927”. Máis arriba hai unha xanela rectangular que da luz ó interior do templo e, todo este conxunto vese rematado por un pequeno corpo rectangular que serve de base á espadana dun corpo. Esta está formada por dous arcos de medio punto sobre piares que acollen a dúas campás. Este conxunto está coroado por dous acroterios piramidais ós lados e un acroterio coroado cunha cruz de sección octogonal de pedra no centro.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=47178)

Sitio religioso

Cruceiro da praza de Quintans



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo De Crucifixo con plataforma cuadrangular de tres chanzos e pedestal cuadrangular achafranado. O pedestal polo lado do seu anverso ten unha inscrición coa súa data: “1930”. O varal é octogonal rematando en cadrado e leva un capitel cúbico con volutas, cunchas e cabezas de anxo con ás. A cruz é cuadrangular cos brazos achafranados e con remates florenzados. Polo anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos e as mans abertas. Inclina a cabeza cara á dereita cunha coroa de espiñas e unha cartela coas siglas INRI. O seu pano de pureza vai anoado á esquerda, lado onde semella haber unha imaxe esculpida en baixorrelevo. Polo reverso da cruz fica a Piedade co Cristo en brazos. O cruceiro é todo de granito cun estado regular a malo de conservación.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=47110)

Ruinas

Horreo de San Martiño de Ozon



Catalogouno elixiovieites
Descricion:
O hórreo forma parte do conxunto do Mosteiro de San Martiño de Ozón e a súa reitoral. Esta datado no século XVIII e está dentro dos máis longos de Galicia. A cámara está soportada por 22 pares de pés cadrados, que conforman 21 vans, todos eles con tornarratos circulares . A cámara é de sillería, con físgoas entre as fiadas para facer posible a aireación. Ten tellado a dúas augas con cuberta de tella curva e remata con pináculos nas sobrepenas.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=24588)
Sitio religioso

Cruceiro de San Martiño de Ozon III



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Cruz” enriba dunha soleira de pedra, sen plataforma e cun pedestal circular. O varal é cuadrado con chafráns soportando un capitel cuadrangular. A súa cruz é cuadrangular cun círculo no medio e cunha inscrición en forma de cruz; dentro do círculo, polos dous lados que di: “PP. PASIONISTAS 1958”. O cruceiro é unha mistura de granito e formigón, sendo desta última, o capitel a a súa cruz, tendo un estado bo a regular de conservación. .
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96517)
Sitio religioso

Cruceiro de San Martiño de Ozon II



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Cruz”con plataforma cuadrangular de catro chanzos situado sobre unha soleira de pedra e pedestal cuadrangular. Ten un varal octogonal que comeza en cadrado cos paramentos recadrados e remata en circular para encaixar no capitel cuadrangular moldurado e con astrágalo circular. A súa cruz é octogonal con remates florenzados e botón central. O cruceiro é todo de granito cun bo estado de conservación.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96514)
Sitio religioso

Mosteiro de San Martiño de Ozon



Catalogouno EvaFdez
Tradicion oral: As referencias ao mosteiro de Moraime son continuas; as crenzas populares falan de pasadizos que unían ambos lugares. Tamén se considera que en Ozón convivían monxes pobres, á sombra das riquezas das que gozaban os monxes veciños.

Descricion:
O conxunto orixinal correspondería a unha distribución anular anexa ó muro sur da igrexa, do cal desapareciu a banda sur que encerraba o claustro. Posteriormente execútase un novo volume alongando á banda leste no ano 1706, e máis tarde no ano 1772 amplíase cunha nova nave. Estas novas construcións corresponden á arquitectura etnográfica. Aprécianse uns canzorros, propios da sala capitular existente no pavillón do ano 1706, constituíndo parte dun balcón-solario. No interior, a popular cociña de lareira con lavadoiro consérvase en óptimas condicións. Resulta chamativo baixo a mesma atopar un amplio arco de medio punto soterrado, que é mostra do gran recheo de entullo e terras sobre o claustro.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=90750)
Historia recente do ben: Tralas obras levadas a cabo durante 1964-1974 para adaptar a nave de 1706 como reitoral, o conxunto sumiuse no abandono e ruína ata a incursión dunha cooperativa sen ánimo de lucro que actualmente leva a cabo o mantemento e coidado dos vestixios do antigo mosteiro.

Sitio religioso

Cruceiro de San Martiño de Ozon I



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo” con plataforma cuadrangular de tres chanzos e pedestal cuadrangular. O varal é octogonal comezando en cadrado cos paramentos recadrados. Ten un capitel cuadrangular moldurado que soporta unha cruz cuadrangular cos brazos en mediacana e con remates florenzados con botón central. No anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos, mans pechadas e pé esquerdo sobre o dereito. Inclina a cabeza cara adiante cunha coroa de espiñas e unha cartela coas siglas INRI. Polo reverso da cruz fica a Inmaculada, coroada e coas mans xuntas, coa lúa ós seus pés sobre unha peaña dun anxo con ás. O cruceiro é unha mistura de granito e formigón, sendo desta última, o pedestal e o varal. Ten un estado regular a malo debido a erosión das imaxes.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96503)

Sitio religioso

Igrexa de San Martiño de Ozon



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Na súa orixe, a Igrexa de San Martiño de Ozón era prerrománica. Máis tarde, en época románica, transformouse, engadíndoselle unha tripla ábsida semicircular. Actualmente só se conservan a central e a lateral da parte sur. Pertenceu ó antigo Mosteiro de Santa María de Ozón. A ábsida central accédese mediante un arco triunfal de medio punto que se apoia sobre columnas. Este espazo cóbrese cunha bóveda de canón. A ábsida do lateral sur, tamén de estilo románico, é de menor dimensión. A terceira ábsida, hoxe desaparecida, foi substituída, no ano 1708, por unha construción rectangular, alterando deste xeito a perfecta simetría compositiva da cabeceira tripartita. En época barroca reformouse o interior ó derruba-lo muro sur para amplia-la nave. Apégase tamén unha torre de planta cadrada, de ruda estrutura, na que destaca o corpo de campás con dous arcos de medio punto, apoiados en pilastras, e un remate cóncavo coroado por tres pináculos piramidais rematados en bóla. Este corpo presenta volutas nos seus estremos. Da primitiva fábrica románica conserva un van na ábsida central formado por un arco de medio punto con decoración xeométrica e apoiado sobre columnas con capiteis vexetais de follas de acanto e bólas. Os canzorros que soportan as cornixas das ábsidas son outro elemento escultórico a destacar.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=12399)

Sitio religioso

Cruceiro do cemiterio de San Martiño de Ozon



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Cruz” sen Plataforma nen pedestal. O varal e a cruz está feito todo dunha peza diferenciándose no grosor do varal que é cuadrangular. Os brazos da cruz semellan a unha cruz de patada porque parecen máis anchas nos estremos que no centro. Ten acaroada unha mesa-altar ó pé do varal.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96525)
Sitio religioso

Cruceiro de San Martiño de Ozon IV



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo” con plataforma cuadrangular de dous chanzos e pedestal cuadrangular rematado cun cuarto bocel inverso. O varal é octogonal comenzando en cadrado cos paramentos recadrados e rematando tamén en cadrado. Ten un capitel cuadrangular con astrágalo cuadrangular e liso, ademais ten, volutas, follas de bordes lobulados e querubíns. A súa cruz é circular, leñosa con nós. No anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos, mans pechadas e pé dereito sobre o esquerdo. Inclina a cabeza cara á dereita cunha coroa de espiñas e cun pergamiño coas siglas INRI. O seu pano de pureza vai anoado á dereita. Polo reverso da cruz fica a Virxe en actitude de orar coas mans en cruz sobre o peito e sobre unha peaña. O cruceiro é todo de granito cun estado regular de conservación.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96520)

Ruinas

Cabazos de Muiños

(https://lh5.googleusercontent.com/p/AF1QipOZhlYNYi1kveUOWGROxQd81tmAFOlINl2gxQBM=h1440) ..(https://lh5.googleusercontent.com/p/AF1QipNdccvFOEHXOPeqfKZcaa0nC2QPIKbNlbV9vCB-=w1440-h1440-pd).. (https://lh5.googleusercontent.com/p/AF1QipNbe1EpqiGwRQGA9KrrX0NjooTy5OcbDlPo65ux=h1440)
Sitio religioso

Cruceiro de San Xiao de Moraime II



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo” con plataforma cuadrangular de dous chanzos e pedestal cuadrangular. O varal é octogonal comezando en cadrado que soporta un capitel cilíndrico. A súa cruz está rota amosando no seu anverso a Cristo Crucificado da cintura para abaixo. Ollamos o pé dereito sobre o esquerdo e na súa orixe, Cristo debía estar con tres cravos. Polo anverso da cruz fica a Virxe en actitude de orar. O cruceiro é todo de granito cun estado malo de conservación.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96247)

Sitio religioso

Cruceiro de San Xiao de Moraime I



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Cruceiro de tipo “De Cruz” con plataforma cuadrangular de dous chanzos e pedestal cuadrangular e cunha mesa exenta. Ten un varal octogonal comezando en cadrado e cos paramentos recadrados. O seu capitel é cúbico que soporta unha cruz cuadrangular con remates en punta de diamante. O cruceiro é todo de granito agás a súa cruz que é de formigón cun estado de conservación de regular a malo.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96238)
Sitio religioso

Igrexa de Moraime




Catalogouno Ulmo de Arxila o

Descricion:
A igreja románica de Sam Jiám de Moraime foi construída no século XII e integrava-se no mosteiro beneditino do mesmo nome. O mosteiro dos santos Jiám e Basilissa de Moraime foi fundado no século XI e sofreu o ataque dos piratas normandos, trás o qual foi reformado graças à intervençom de Pedro Froiaz de Trava em 1105. Foi no século XII quando se ergueu o templo actual com um novo mosteiro. A sua construçom foi possível mercê à protecçom do rei Afonso VII, que estivera refugiado no mosteiro quando criança durante as luitas entre os seus partidários e os de sua mae, a rainha Orraca. A decadência do cenóbio começou no século XIV, devido sobretodo às agressons por parte da pequena aristocracia da comarca, e, trás depender do mosteiro de Sam Martinho Pinário, os Reis Católicos integrárom-no no Real Monasterio de San Benito de Valladolid. Manuel Chamoso Lamas dirigiu excavaçons na vertente sul da igreja em 1972 e descobriu restos de um povoado romano e vários enterramentos.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=2694)

Fuente

Fonte romana de Moraime



Catalogouno XABIER MOURE

Descricion:
Descuberta nas escavacións de 1972, atópase totalmente abandonada nunha finca que linda co adro da igrexa mosteiral, a pesares de tratarse dun dos tres exemplares, como ben di o historiador e arquiveiro Pablo Sanmartín, que se coñecen en todo o mundo. Pertence á tipoloxía denominada “meta sudans”, ou fonte de elevación, como a de Roma, xa desaparecida e que lle deu nome ás outras, ou a da cidade romana de Djemila, en Arxelia, que é Patrimonio da Humanidade. Este tipo de fonte tiña unha dobre concepción, tanto funcional como decorativa. Constaba dunha base pétrea circular, duns dous metros de diámetro, tiña estanque pechado e un elemento superior de carácter decorativo. Xunto os restos da fonte está parte da canalización.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=59088)
Monumento

Pombal da reitoral de Moraime



Catalogouno Xose Troiano

Descricion:
É un exemplo dos típicos pombais galegos, de planta circular e corpo cilíndrico, realizado con pezas de cachotería encintadas. Unha única porta serve de acceso ó mesmo, onde se dispoñen, arredor dos muros, os pombeiros ou nichos para que as aves poidan aniñar, e para a entrada das pombas situáronse preto da cima uns buratiños cadrados baixo o beirado, dispoñéndose baixo os mesmos, en todo o perímetro, un beiril de pedra para que as pombas se poidan pousar. A cuberta é cónica, con tella curva do país, situándose no cumio un fermoso pináculo piramidal.
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96273)
Monumento

Cabazo da reitoral de Moraime



Catalogouno Xose Troiano
(http://patrimoniogalego.net/?p=96370/#respond)
Descricion:
Cabazo que poderíamos encadrar dentro dunha transición do estilo Costa da Morte ao Noia. Os perpiaños da cámara non deixan de ser aínda irregulares pero amosan un patrón de ringleira para a ventilación. Acabado con maior detalle que o tipo Costa da Morte, pero moi basto no acabado dos penais e sobrepenas. Fáltanlle os turulecos; a cruz e o falo. Apoia a cámara en 8 pés troncocónicos con tornarratos de forma cilíndrica onde apoian os linteis da cámara e sobre unha soleira irregular de cachotería. A cuberta é a dúas augas con tella curva do país.
Fuente

Fonte lavadoiro de Moraime



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Lavadoiro de planta rectangular construída en cadeirado granítico con dúas follas para as labores da roupa e cinguido dun banco corrido e un muro de pedra que pecha o recinto. Accédese a este espazo mediante unha escaleira tamén de pedra. Nunha das esquinas hai unha fonte encostada entre o muro de contención do espazo que cingue o lavadoiro. Consta dunha fronte de cachote de granito cun cano que deita sobre unha pía de pedra. Enriba do cano e no centro da fronte, hai un perpiaño cadrado cunha inscrición que pon: ANO 86. Na parte superior remata cun frontón triangular rematado nunha cornixa a modo de tellado..
Imaxes:

Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96278)
Sitio religioso

Cruceiro da Praia da Cruz



Catalogouno Xose Troiano

Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo” con plataforma cuadrangular de tres chanzos sen pedestal e cun varal octogonal. Ten un capitel cuadrangular cos brazos en mediacana e remates florenzados con botón central. No anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos e as mans abertas. Inclina a cabeza cara á dereita e ten unha cartela coas siglas “INRI”. O seu pano de pureza vai anoado á esquerda. Polo reverso da cruz fica a Virxe en actitude de orar cos dedos das mans entrelazados. O cruceiro é todo de granito estando moi erosionado polo que ten un estado de conservación malo.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=48753)

Sitio religioso

Cruceiro da Encarnación

Sitio religioso

Restos da antiga capela da Encarnacion



Catalogouno Xose Troiano
Descricion:
Restos da antiga capela da Encarnacion de Muxia, de forma cadrada, cuberta a catro augas e porta de arco semicircular que foi fundada no seculo XVI por D. Alonso Garcia. Segundo as testemunhas, foi destruida nos anos 70 do seculo XX para construir os nichos do camposanto que hoxe vemos O caron dos restos, no lugar da antiga capela. Tratase dos alicerces dos muros da fachada oeste da capela e que hoxe estan apoiados directamente na rocha natural. Os restos murarios foron recrecidos para a sua posta en valor en febreiro do 2015.
Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96375)

Sitio religioso

Igrexa de Santa Maria de Muxia



Catalogouno Xose Troiano

Descricion:
Situado na ladeira do Monte Corpiño sobre un terreo rochoso, este templo ten planta basilical cunha soa nave, con capela maior rectangular cuberta con bóveda de canón lixeiramente apuntada e soportada por tres arcos faixóns que descansan sobre semicolumnas apegadas. A comunicación entre a ábsida e a nave realízase mediante un arco triunfal apuntado que descansa tamén sobre semicolumnas apegadas con capiteis decorados. A nave central cóbrese cunha teitume de madeira e tellado a dúas augas. Está dividida en tres tramos mediante arcos apuntados que descansan en feixes de columnas apegadas ós muros laterais con capiteis historiados. A fachada principal, no camiño que conduce ó Santuario da Barca, está formado por un arco apuntado cunha arquivolta que posúe unha moldura semicircular convexa o toro, rodeada por cabezas de cravos; apóiase sobre dúas columnas acobadadas que teñen como base dous capiteis romanos reutilizados. O tímpano é liso e está sostido por mochetas esculpidas, unha das cales semella a figura dun frade. No muro aparece unha capela de estilo gótico datada a finais do século XIV, con acceso dende o interior da nave. Esta capela, chamada do Rosario, presenta unha forma rectangular e cóbrese cunha bóveda cupuliforme de crucería apoiada en arcos diagonais que descansan en ménsulas figuradas. Na parte sur e no testeiro da igrexa destacan os contrafortes que reforzan os muros. Este templo pertence ó arciprestado de Nemancos e á diocese de Santiago. Crese que foi levantado sobre un edificio anterior prerrománico e que no ano 1203 foi doado coas súas pertenzas ó mosteiro cisterciense de Carracedo, no Bierzo.

Imaxes:


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=48993)

Sitio religioso

Cruceiro de Santa Maria de Muxia



Catalogouno Xose Troiano


Descricion:
Cruceiro de tipo “De Crucifixo”, estando asentado na parede dunha rocha do adro e semellando ser uns restos doutro. Ten un capitel cuadrangular con astrágalo tamén cuadrangular e liso, co ábaco de lados curvos e vértices agudos. Ten ademais volutas, cunchas e cabezas de anxo con ás. A súa cruz é circular, leñosa con nós. No anverso da cruz presenta a Cristo Crucificado con tres cravos e sinalando co índice da man dereita. Inclina a cabeza cara á dereita cunha coroa de espiñas e unha cartela coas siglas INRI. O seu pano de pureza vai anoado á dereita. Polo reverso da cruz fica a Virxe en actitude de orar coas mans xuntas sobre unha peaña dun anxo con ás. O cruceiro é todo de granito cun estado malo de conservación. Está moi erosionado.
I


Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=49002)

Sitio religioso

Cruceiro do santuario da Virxe da Barca



Catalogouno Xose Troiano
Cruceiro de tipo “De Cruz” con plataforma cuadrangular de catro chanzos e pedestal cuadrangular moi moldurado cunha gran escocia. Un dos chanzos quedou soterrada polo novo chan feito fai poucos anos. O varal é octogonal comezando en cadrado. Ten un capitel cuadrangular moldurado que soporta unha cruz cuadrangular cos brazos en chafrán. O cruceiro é todo de granito cun bo estado de conservación.
Ficha completa en patrimoniogalego.net (http://patrimoniogalego.net/?p=96381)
Sitio religioso

SANTUARIO DA VIRXEN DA BARCA



..http://www.concellomuxia.com../
Catalogouno Manuel Rial.
.Tradicion oral:
- PEDRA DA BARCA (A DE ABALAR) A barca propiamente dita, ten propiedades adiviñatorias. Se abala soa ao presaxio de naufraxios ou desgracias. Tamen ten propiedades propiciatorias, porque se os romeiros conseguen movela e sinal de boa disposicion da Virxe. Incluso se un e puro de corazon non conseguira abalala el so. Finalmente, posue propiedades fecundativas, pois o romeiro que quixera ter fillos deberala bailar o seu redor para pregar pola descendencia.
- PEDRA DA VELA (A DOS CADRIS) Chamada a pedra dos cadris, porque hai que anicarse para pasar por baixo dela e porque che cura a dor de cadris, a dor renal. O ritual consiste en pasar polo oco natural que hai debaixo da pedra. O numero de veces son sete, o numero maxico. E como di Laredo Verdejo: "Coma noutras pedras de culto, estamos diante dun rito de paso, dun renacemento espiritual e fisico que se logra o atravesar esas portas simbolicas."

Descricion:
O pagan e o sagrado mesturanse nesta punta da Costa da Morte. As primeiras noticias sobre o santuario datan do seculo XV, pero a adoracion a estas pedras debe vir de moito antes. Unha lenda ancestral cristianizada como tantas outras. A tradicion conta que a Virxe chegou a estas costas para confortar a Santiago na sua predicacion. Disque chegou navegando nunha barca de pedra gobernada por dous anxos, e ali na beiramar quedaron ata hoxe. Mais esta non e a unica barca de pedra na que chegan santos. Santiago o de Compostela ou San Andres o de Teixido tamen arribaron en estrañas embarcacions petreas. Pero mesmo en Irlanda, Cornualles, Bretaña, Gales ou Escocia en todalas fisterras atlanticas os santos viaxan en barcos de pedra. Asi o conta Xose Luis Laredo Verdejo: "Como noutros moitos outros lugares, tamen en Muxia e doado adiviñar a cristianizacion dun culto antigo. A situacion do santuario nun cabo orientado a poente, nun dos moitos posibles Fins do mundo de Galicia, e o grande protagonismo acadado aqui por un barco de pedra, podenos levar a deducir antigas crenzas relacionadas coa viaxe a illa do Paraiso, con ese Mais Ala de onde veñen os santos que navegan sobre pedras sucando o Atlantico." Ata este punto chegan peregrinos, romeiros e devotos para cumprir coas tradicions das tres pedras, que contarei no apartado de tradicion oral. Aqui limitareime a describilas, para que saiba o que as visite cal e cada unha.
PEDRA DE ABALAR: E unha grande laxe de granito de so 30 cm de grosor e uns 9 m de longo por 7 m de ancho. Tratase dunha pedra oscilante con propiedades adivinatorias, como tantas como habia por Galicia (case medio cento).
PEDRA DOS CADRIS Seria a vela da barca. Tratase dunha pedra cunha forma bastante singular que esta furada cun oco.
PEDRA DO TEMON Esta pedra atópase actualmente fendida. Semella un temón de espadiña, os utilizados nas antigas embarcacións nórdicas. Como di Laredo, “Este detalle pódenos permitir datar a orixe do culto como anterior ó século XIII, época na que se xeneralizou o temón de codaste.”
Finalmente, respecto ó santuario; os primeiros escritos datan dos séculos XIV e XV, concretamente do 1544, onde nos falan dunha pequena capela dedicada á Virxe da Barca. No século XVII, debido ós misteriosos milagres que lles contaban os devotos, o templo logrou o seu máximo apoxeo. Por iso, no 1719 construíuse a actual igrexa, gracias ás donacións dos Duques de Maceda, señores das Torres de Cereixo. O santuario é de pranta de cruz latina, dunha soa nave, de estilo barroco. Uns arcos faixóns sosteñen a bóveda que cobre a parte da nave. Na parte central, cúbrese con bóvedas de arestas. As torres da fachada son posteriores, do século pasado, no 1958.
No interior, atopamos a imaxe gótica da Virxe da Barca,

Punto de información

CAMIÑO das CARREIXAS



Camiño das Carreixas

1. Camiño das Carreixas. Via Mariana

Camiiño das Carreixas en Berdoias, tramo empedrado no que, como solución ós problemas de tránsito no inverno, se reserva, nalgún tramo, un paso máis elevado, e polo tanto enxoito, para o paso da xente. As Carreixas aínda conserva tamén algún tramo de empedrado no chan.

a. Pontella das Carreixas no Rego de Berdoias.

Tesouros de Berdoias (XXII)

Comentarios

    Si quieres, puedes o esta ruta